Yearly Archives: 2019

Pap “The Dutchman”

Op vandaag kik nemes meer d’r van op es ’nen ambulance aan kump gevare. Mer wie dae èns bie ós de sjtraot in koum gevare, leip de ganse buurt oet. Dae ambulance sjtopde bie ós veur de deur. Dae chauffeur belde bie ós aan. Wie Mam de deur aope doug, zag dae man: “Madam, geer mót neit sjrikke, de man van uch haet op zien werk ónval krege, hae zit in de auto.” Hae leip trök nao d’n auto en hólp Pap bie ’t oetsjtappe. Wie Mam Pap zoug, góng ze van häör sjtekske. Pap haw de ganse kop in ’t verbandj, allein zien ouge en de móndj hawwe ze get vrie gelaote.
Waat waas gebeurd? Pap haw op zien werk eine verbrenningsaove op mótte sjtaoke, pès op ein zeker temperatuur. De trèk in de sjouw woort mit ’n klep gereigeld. Wie Pap de aovedeur aopemaakde veur bie te sjtaoke, óntsjtóng ’n grote sjtaekvlam die ’m rech in zien gezich sjloug. Dènkelik haw de klep in de sjouw neit wied genóg, of gaaroets neit, aopegesjtange.
Ei groot gelök waas, dat hae in ’n reactie zien ouge haw toegeknepe, wodoor die gesjpaard zeen gebleve. Pap haw de ziekekaart. Hae waas noe ’ziek aan ’t viere’, dat heisjde zo. Sjienbaar viert eine Limburger wirkelik alles, zelfs ziek.
Nao ein waek thoes te höbbe gezaete góng hae mit de fits nao d’n dokter oppe koel op cóntrol. Óngerwaegs, in De Hei, woort hae aangehawte door twee Amerikaanse soldaote in ’ne jeep, MP-esj, Militaire Politie. Die vertroewde dat zaakje neit en vrouge aan Pap: “What’s that?” Waat dat te beteikene haw en weze op ziene kop mit al dat verbandj. Dao sjtóng Pap van ós, gank dat mer èns oetlègke es te gein Èngelsj kèns. Doe vrouge ze aan ’m: “Are you German, or are you Dutchman?” “Ao nei,” zag Pap en sjödde mit ziene kop: “Ich bèn geine Dutsje man.” Die Amerikane begrepe dao oet, dat ’t zich hie óm eine German, eine Pruus hanjelde. Ze hólje ’m ei gewaer ónger zien naas, of waat dao nog van euver waas en leite ’m zien henj in de lóch sjtaeke. Doe woort hae zelfs gefouilleerd en zien kniep woort in ’besjlaag’genómme Ziene fits woort oppe jeep gezat en dao gónge ze mit Graadje. Die Amerikane dachte wirkelik dat ze mit eine sjpion te doon hawwe. Mit hulp van ’ne tolk en ’ne militaire dokter, zeen ze d’r oeteindelik oetgekómme. Allein haw dat grepke ’ne hawve daag in besjlaag genómme. Thoes wóste veer neit waat loos waor en Mam waas erg óngerös. Ze haw mènnige keer gevraog: “Wo blif dae toch?” Wie Pap thoes koum en vertèlde waat hae haw mitgemaak, höbbe veer mit al die elenj toch nog kènne lache. “De kniep, höb geer die trök gekrege,” vrouge ich aan ’m. Doe vertèlde hae dat ’r al ópwaeg nao hoes waas, wie dae jeep opnuuts naeve ’m opdook en bie ’m sjtopde. Eine van die twee MP-esj waas ’m nao gekómme óm ’m de kniep trök te gaeve.
’t Is gelökkig allemaol goud gekómme, die sjoon haore van ’m gruide sjnel biej. ’t Vel in zien gezich is ’ne langen tied gaelig van kleur gewaes, allein zien naas, die ’t meiste haw mit gekrege, is klein en sjpits gebleve.
Boete dit óngelök kènt nemes van ós zich herinnere dat Pap ooit krank is gewaes.
Dae haet nog noots in ’t hospitaal gelaege. Mer hae vertèlde waal, dat ’r al èns d’rin gelaege haw en nog waal op zaal 12. Dat koosj hae zich nog ’herinnere’.
De eesjte nach koosj hae neit in sjlaop kómme. Wie de verpleegster aan ’m vroug of hae ein sjlaoppilke wol höbbe, zag hae: “Kèndj, es te dan toch get veur mich wils doon, brèng mich èns ’ne handjvaeger, mer waal eine mit zjwarte haore.” De verpleegster, verwónjerd mer plichsgetrouw, koum effekes later mit eine zjwarthäörige handjvaeger aan. Pap lag dem lènks van zich ónger de dèkke, lag zien handj d’op , keek nog èns dankbaar nao dat zusterke, doug de ouge toe en sjleip. Hae vertèlden ’t èsof ’t ech gebeurd waas.

© Arno Hochstenbach (uit “Vruiger bie ós thoes”)

’t Zittesj “War Cemetery”.

Wie ’t Amerikaanse leger wiejer trok, koume de Èngelsje. Zo nuimde veer die. In feite waore ’t de Britte en dat waore Èngelsje, Sjotte, Welshmen en Iere.

Lees het artikel »

Respecteier dien taal…..33

Respecteier dien taal……..(nr. 33; sept.2019)

Een nogal “springerige”  – r –.

Het is zomeravond: een lange warme avond op een terrasje met een drankje…heerlijk ontspannen. Om je heen het rustige geroezemoes van mensen die ook zitten te  genieten van dit heerlijk moment.

Een tik op mijn schouders haalt me snel uit mijn luie overpeinzingen. De vraag  zalige zomeravond? De aanleiding is een gesprek in het Sittards achter me waarin iemand het woord “driede” gebruikte. Dat moest natuurlijk zijn “derde”! of niet soms? Welles/nietes!! U kent dat ongetwijfeld wel…

Hoe is nu eigenlijk de taalkundige situatie? We verdelen de getallen in (bepaalde) hoofdtelwoorden (2 – 3 – 12 – 27….) en rangtelwoorden (eerste – zevende – twintigste…).

 Hoe worden die laatste nu gevormd? De getallen 1 tot en met 19 worden – met uitzondering van eerste – achtste – ) gevormd door het basiswoord + de uitgang –de. Dus: twee+de; drie+de; vier+de; zeventien+de. Vanaf 20 worden de rangtelwoorden gevormd door het basiswoord + de uitgang –ste.                  Maar er is iets vreemds aan de hand: naast drie-de heeft zich ook der-de gevormd. Dat laatste nu is in de Standaardtaal als norm opgenomen. In dialecten daarentegen hoort men nog vaak de originele vorm: drie-de. Dus: driede en derde kunnen uitstekend naast elkaar voorkomen

Maar wat is er in feite gebeurd? We zien dat de –r- verspringt, van plaats verandert: van vóór de klinker naar achter de klinker (en omgekeerd): dRiede > deRde. Typisch Sittards? Nou nee, het is een algemeen bekend verschijnsel: de verspringing van de –r- rond een klinker. Officieel wordt dat r – metathesis genoemd.

We geven wat voorbeelden: eerst Nederlands – Limburgs en vervolgens Nederlands – andere talen.

U ziet, het zijn slechts enkele voorbeelden. Wellicht heeft het een ander uw interesse gewekt en gaat u zelf op zoek. Wie weet wat u nog ontdekt….

Maar een vraag: als u nog duidelijke voorbeelden gevonden heeft, geef die dan a.u.b. even door: fag.walraven@ziggo.nl.

Alvast mijn dank!!

F.W. (Sittard, 24 sept. 2019)

Bron : Sittard-geleen.nieuws.nl

CURSUS TAAL EN CULTUUR VAN ZITTERT

Ouch dit jaor organiseiert de Willy Dols Stichting eine cursus wo-in Zittert mit zien taal en cultuur centraal sjtaon.

Mer ’t is veur ’t eesj dat ‘r begónne wurt mit 2 types van cursusse, nl. eine basiscursus en eine vervolgcursus.

  1. De basiscursus

In deze cursus leert me ómgaon mit de sjriefwies (de sjpelling). Mer neit allein dat óngerdeil natuurlik! Dao kómme vanzelfsjpraekend ouch zakes aan de orde die te make höbbe mit ’t Zittesj en zien sjtructuur: wie zit die taal eigelik inein? Wie is bv. de relatie tösje ós dialek en ’t Nederlands?

Vanzelfsjpraekend waere d’r ouch tekste in ós dialek gelaeze: gedichte, proza en zakelike tekste.

Eine alleraardigste basis voor deze cursus – mer zeker gein veurwaarde! – is de Sjtoumcursus van ’t Zittesj dae Veldeke Zitterd organiseiert.

  1. De vervolgcursus

Wie de naam al zaet, is deze cursus ’n vervolg op de basiscursus. Haet me dae gevolg óf haet me los daovan voldoende basiskènnis, dan kènt me aan deze cursus deilnumme.

Natuurlik wurt d’r deiper ingegange op de Zittesje klankwètte en sjtructuur van ós taal. Daonaeve make veer ouch in grote liene kènnis mit de óntwikkeling van vruiger pès noe toe.

En vanzelfsjpraekend laeze veer (lestiger) tekste en oefene veer taeves ós henjigheid in ’t sjrieve van tekste.

Gegaeves van dees 2 cursusse

  1. Daag: dónderdigaovend (7 aovende in totaal)
  2. Plaatsj: Trevianum (ingank Haviksjtraot);
  3. Lèsse: van 19.30 oer pès 21.30 oer, mit ein pous
  4. Data: 3 okt.-10 okt.-24 okt.-31 okt.-7 nov.-14 nov.- 21 nov. (aafsjloeting).
  5. Köste: € 40,- (inclusief lèsmateriaal);
  6. Betaling: sjtorting op raekeningnr. NL95RABO 0107 3030 43 óf kóntant oppe eesjte cursusaovend;
  7. Mee infomatie via 046-451 72 03 
  8. Aanmelje:  info@willydolsstichting.nl óf penningmeester@willydolsstichting.nl

Rabo ClubSupport Campagne

Ook dit jaar start de Rabobank weer een campagne om het verenigings-leven in onze regio te ondersteunen.

Lees het artikel »

Op vakantie in Roemenië

                                 Op vakantie in Roemenië

Veer waore èns op vakantie in Constanta in Roemenië aan de Zjwarte zee.

Lees het artikel »

“Wits te waat ‘r zaet” lichtvoetig hulpmiddel Sittards dialect

Lees het artikel »

SJRIEFWIEZER
Wilt geer gaer goud Zittesj sjrieve, numt dan
kóntak op mit De Willy Dols Stichting, die
hulp uch mit alle plezeier op waeg.

Gaot nao De Sjriefwiezer es ‘t goud Zittesj mót zeen. De Willy Dols Stichting hulp uch gratis op waeg nao ‘n modern Zittesje sjriefwies.

De Sjriefwiezer!
Es ‘t óm de richtige Zittesje sjpelling geit!
De Willy Dols Stichting
Es ‘t óm taal en teks in ‘t Zittesj geit.......

En womit zouwe veer uch kènne helpe ?
Dènk èns aan 'n teks van :
'n trouwkaart
'n gebäörtekaertje
'n gedachtenisprèntje (dodeprèntje)
'n program(-ma) buikske
'ne breif
'n gedich/ 'n leidje
'n verhaol

Höbt geer vraoge euver 't ein of anger, num dan gerös kóntak mit ós op via de e-mail of bel (046) 4517203
Steuntje
Hulp neudig bie 't sjrieve van 'n songtekst, gedich of sms'je in 't Limburgs? Dees basistips kènt me toepasse op de meiste Limburgse dialekte.

Download hie 't Steuntje es PDF »
Deze website is mede gefinancierd door: