Respecteier dien taal 13 (verkeer = verkeier ??)

Verkeer = verkeier?

Beter carnavalsweer als dit jaar kan men zich niet wensen! Midden februari: veel zon, weinig wind en een alleszins acceptabele temperatuur.

Alle redenen om te genieten van een mooie optocht met behoorlijk wat originele ideeën en spitse taalkundige vondsten. Één groep zorgde toch voor enige beroering. Wat was er aan de hand? Het thema was de verkeersproblemen in en rond Sittard. Vooral de vertaling van verkeer zorgde voor nogal wat verbazing: verkeer=verkeier??
Onder de omstanders kwam spontaan een discussie opgang: is dat wel goed?? Maar beer (bier) is toch ook beier? Wordt ee in het Sittards altijd ei? Een bevredigende oplossing werd niet gevonden.
En hoe zit dat dan met andere gevallen die als typisch Sittards worden ervaren door zowel mensen van binnen als buiten Sittard?
Neem het geval eu wordt ui, zoals in greun – gruin. Maar ook hier komt het voor dat eu niet verandert: kleur blijft kleur !
En dan de derde mogelijkheid: oo wordt ou, zoals in voot dat vout wordt. Ook hier weer de mogelijkheid dat oo niet verandert: poot blijft poot !
Hoe zit dat nu? Is hier sprake van uitzonderingen, van toevalligheden of is er toch meer aan de hand? Is die klankverandering dan toch veel complexer dan dat men op het eerste gezicht denkt??
Zetten we eens een aantal gevallen bij elkaar:

Schermafbeelding 2015-12-07 om 04.32.46

 

De genoemde gevallen onder A. zijn niet alleen in het Sittards, maar ook in andere dialecten bekend als typisch Sittardse klanken. Maar men kan uit de B.-groep afleiden dat de algemeen aanvaarde regel in het Sittards, nl. ee > ei, oo > ou en eu> ui, helemaal niet zo vanzelfsprekend is. Zo kan men zich afvragen wat het verschil uitmaakt op basis waarvan de A.-groep wel van klank verandert, maar de B.-groep niet.

Is er soms sprake van toeval of is de taalsituatie toch complexer dan menigeen denkt? En als er al sprake is van een typisch Sittards verschijnsel, wat is er dan zo typisch aan? Hoe sterk is dat verschijnsel dan? Bestaan er grenzen en zo ja, welke zijn dat dan en waarom?
Is verkeier voor verkeer dan toch wellicht onjuist? En waarom dan wel?
In de komende columns zullen we op het een en ander nader ingaan.

 

F.W. (15 april 2015)

 

bron : sittard-geleen.nieuws.nl

Deel deze pagina:
    Lees ook:
    SJRIEFWIEZER
    Wilt geer gaer goud Zittesj sjrieve, numt dan
    kóntak op mit De Willy Dols Stichting, die
    hulp uch mit alle plezeier op waeg.

    Gaot nao De Sjriefwiezer es ‘t goud Zittesj mót zeen. De Willy Dols Stichting hulp uch gratis op waeg nao ‘n modern Zittesje sjriefwies.

    De Sjriefwiezer!
    Es ‘t óm de richtige Zittesje sjpelling geit!
    De Willy Dols Stichting
    Es ‘t óm taal en teks in ‘t Zittesj geit.......

    En womit zouwe veer uch kènne helpe ?
    Dènk èns aan 'n teks van :
    'n trouwkaart
    'n gebäörtekaertje
    'n gedachtenisprèntje (dodeprèntje)
    'n program(-ma) buikske
    'ne breif
    'n gedich/ 'n leidje
    'n verhaol

    Höbt geer vraoge euver 't ein of anger, num dan gerös kóntak mit ós op via de e-mail of bel (046) 4517203
    Steuntje
    Hulp neudig bie 't sjrieve van 'n songtekst, gedich of sms'je in 't Limburgs? Dees basistips kènt me toepasse op de meiste Limburgse dialekte.

    Download hie 't Steuntje es PDF »
    Deze website is mede gefinancierd door: